Што сакам од Бога?

За човекот е природно да верува. Со верата доаѓа личната одговорност и започнува потрагата по својот пат, со кој доаѓаат и трудот и постојаното неспокојство, затоа што оној кој живее во верата не може да пребива во душевен мир. Верата е пат на крајно неспокојство и недоверба во себеси, во ближните па дури и во Бога. Та нели, и не е некаква тајна дека човечките претстави за вистината и правдата најчесто не се совпаѓаат со она што тој го мисли за Бога.

Она со кое се соочуваме, со крвави напади, со катастрофални земјотреси, со цунами, со вештачки катастрофи и епидемии, со стотици загубени животи на невини луѓе, многумина ги принудува во очај да запрашаат: „Па добро, каде е Бог? Зарем не гледа ли?“

Ваквите прашања не смеат да се наречат празни или реторички, затоа што немирот, грижата па дури и недовербата во Бога исто така се одреден пат на вера. Дали ќе ги најдеме одговорите на овие актуелни прашања зависи од секој еден од нас. Токму од човекот зависи дали тој на крајот ќе го најде својот Бог или пак останувајќи на половина пат горко ќе воздивне: „Немам сили да одам понатаму, патот не е обележан, а немам јаснина кои би можел да им верувам…“

Во потрагата по Богa, ние често формираме некаква „удобна вистина“, која ни дава привидно спокојство и ни влева лажна сигурност дека ние сигурно сме во право за разлика од другите кои не се. Ние често ги делиме ближните на оние кои се „со нас“ и на оние кои се „против нас“.

Сигурно дека ваквиот живот е мошне поудобен, но сепак има и такви луѓте кои на својот пат кон Бога не ги делат своите ближни на „свои“ и „туѓи“. По овој пате е многу потешко да се оди, затоа што тој не е секогаш безопасен, но токму таквиот пристап го прави нашиот живот вистински, а нас самите – отворени за Бога.

Што сакам од Бога?

Познатиот дански филoсоф-христијанин Сeрен Кјеркегор (1813 – 1855) вака го дефинира концептот на верата: „Патот кон Бога е крајно несигурен, но секогаш го поминуваме“. На почеток, човек се плаши од таа „несигурност“, бара нови докази за веродостојноста на избраниот пат, се стреми да се потпре на нешто, а самата вера се обидува да ја претвори во некој вид фундамент и идеологија. Тука вистинската вера на тој човек не му е од голема помош…

На апостол Павле му припаѓа едноставна, а истовремено и сосема неразбирлива, дефиниција: „Верата е жива претстава за она, на кое се надеваме, и докажување на она што не се гледа“ (Евр. 11,1). Тешко е да се биде уверен во невидливи нешта, затоа човек сака својата вера да ја направи видлива, опиплива односно да ја втера во крути рамки.

Таквата претстава за верата тежнее кон материјализмот и може да се определи како човекови права – сигурно многу добро, многу близу до суштината на верата, но сепак тоа не е самата вера. Тоа е мачна потрага по вистината, но вистина опиплива, видлива, која можат сите да ја поднесат и со чија помош може многу лесно да се увиди кој е со нас, а кој против нас. Ти си за мојата вистина или против неа?

Ваквата претстава за верата неизбежно води до раскол во светот. Често гледаме како искрени и чисти луѓе демонстрираат примери на највисок хероизам во име на вистината, при тоа целосно одрекувајќи секаква можност за вера во Бога. Еден од таквите несебични луѓе, германскиот филозоф Фридрих Ниче (1844 – 1900), изјавил: „Бог е мртов“, и тогаш сè станало поразлично и оттогаш луѓето се обврзани како богови да ја претставуваат нивната вистина и жестоко да се борат за тоа. Тоа е исто така одреден пат на вера, и многумина се подготвени за неа да се жртвуваат дури и да загинат, станувајќи маченици во очите на нивните соподвижници и следбеници.

Постои и дуг феномен: кај религиозниот човек се јавуваат искушенија своите надежи да ги пртворат во некаква цврста основа. Таквите луѓе ги нарекуваме фундаменталисти. Нивниот фундаментализам се состои во тоа дека тие се стремат да ја вратат верата во своите крути правила, непоколебливи преданија и сурови закони.

Да се живее според „смее – не смее“, да се биде во определен црковен, религиозен, богослужбен круг, само по себе е бескрајно добро, вредно и потребно. Верата гради култура, токму таа го прави светот убав и го исполнува со бесмртни примери, затоа што човекот ги изразува своите духовни искуства преку видливи закони, кои во крајна линија претставуваат висока уметност.

Сепак, мора да водиме сметка на вековните традиции, или законите и правилата, или христијанското богослужење со неговото великолепно устројство, со текстови од неверојатна висина, чистота и содржина ни малку да не им придадеме асолутна вредност во верата. Во спротивно, целиот наш живот би се претворил во непрестајно одење во бескраен круг… Човек проникнува со духот во црковните традиции и верувања, влегува во кругот на утрените и вечерните богослуженија и пости, и неговиот живот станува многу сигурен и удобен. Човек се уверува дека овој спасителен круг безрезервно го штити од сите несреќи.

Трагедијата се состои во тоа што во ваквиот случај тој нема веќе каде да оди, нема кон што повеќе да се стреми, што значи дека тој тогаш престанува да го следи Христа. Тој се смирил и е спокоен верувајќи дека ги нашол одговорите на сите прашања кои го загрижувале претходно, и дека ја пресметал „формулата на спасението“. Но, верата за која зборува апостол Павле, „докажување на она кое не се гледа“, тој за жал повеќе ја нема…

(продолжува)

Протојереј Алексиј Уминскиј

Оставете коментар

Започнете дискусија!

Извести ме
1000
wpDiscuz