За христијанската љубов

Во толкава мера се привикнавме кон синтагмата „христијанска љубов“, толку често слушаме проповеди за неа и самите повикуваме кон неа, што ни станува тешко увидувањето на вечната новост, необичност на она што се содржи во таа синтагма. На таа новост ни укажува Самиот Господ во Својата проштална беседа кон учениците: „Нова заповед ви давам, да се љубите едни со други“ (Јн. 13, 34). Но, за љубовта, за вредноста и височината на љубовта светот знаеше и пред Христа. Та, зарем не ги наоѓаме во Стариот Завет двете заповеди за: љубов кон Бога (2 Мојс. 6, 5) и љубов кон ближниот (3. Мојс. 19, 18), заповеди за кои Господ рече дека на нив се крепат законот и пророците (Мт. 22, 40)? И, тогаш, во што е новото во таа заповед, притоа, ново не единствено во однос на самиот момент во кој се произнесени тие зборови од страна на Спасителот, туку новина за сите времиња, за сите луѓе, новина која никогаш не ќе престане да биде новина?

За да одговориме на тоа прашање, доволно е да си спомнеме за еден од основните знаци на христијанската љубов, и тоа онака како што тој ни е укажан во Евангелието. Имено, станува збор за заповедта „љубете ги вашите непријатели“. Помниме ли дека тие слова во себе содржат не било што друго, туку дотогаш неслушнато изискување за љубов кон оној кого не го љубиме? И, затоа, тие зборови не престануваат да потресуваат, да заплашуваат, и што е најглавно, да ни судат. Навистина, токму затоа што заповедта е апсолутно нова, ние често ја заменуваме со нашите лукави, човечки толкувања на неа – говориме за трпение, за уважување на мислењето на другиот, за незлопамтивост и простување. Но, тие добродетели, колку и да се самите по себе големи, дури ни нивниот збир, сѐ уште не е љубов! И, затоа, новата заповед која ни е возвестувана во Евангелието, често ја заменуваме со старата заповед – љубов кон оние кои и онака ги љубиме, љубов кон роднините, кон другарите, кон едномислениците. Но, притоа забораваме дека за таа – саде природна, човечка љубов во Евангелието е кажано: „ако некој ги љуби татка си или мајка си… синот или ќерката повеќе отколку Мене, тој не е достоен за Мене“ (Мт. 10, 37) и „Ако некој дојде при Мене и не го намрази татка си и мајка си, жена си и децата свои, браќата и сестрите, па дури и душата своја, тој не може да биде Мој ученик“ (Лк. 14, 26). Оттаму, ако да се пријде кон Христа значи да се исполнуваат Неговите заповеди, тогаш е очевидно дека христијанската љубов не е просто стекнување, распространување и „наголемување“ на природната љубов, туку драстично се разликува од неа и, дури ѝ противречи. Таа е навистина нова љубов, љубов на која ѝ нема подобна во овој свет.

Но, како е можно исполнувањето на таа заповед? Како да ги возљубиш оние кои не ги љубиш – не само непријателите во директна смисла на зборот, туку и оние кои ни се едноставно туѓи, далечни, „со кои немаме поврзаност“, сите луѓе, со кои катадневно нѐ соочува животот?

Може да се даде само еден одговор. Да, таа заповед би била чудовишна и невозможна, доколку христијанството би се состоело единствено во заповед за љубовта. Но, христијанството не е саде заповед за љубов, ами и Откровение и дар на љубовта. И, единствено затоа е заповедана љубовта, бидејќи таа ни е дадена пред давањето на заповедта. А саде „Бог е љубов“.

Единствено Бог љуби со онаа љубов за која се говори во Евангелието. Човекот не може да љуби на тој начин затоа што таа љубов е Самиот Бог, Неговата Божествена природа. И само во Боговоплотувањето, во соединението на Бог и човекот, односно во Исус Христос, Синот Божји и Синот Човечки, таа љубов на Самиот Бог, односно, подобро кажано, Самиот Бог Љубов им се објавени и дарувани на луѓето. Во тоа е новината на христијанска љубов, во тоа дека во Новиот Завет човекот е призван да љуби со Божествената Љубов, која стана Богочовечка љубов, Христова љубов. Новото во христијанската љубов не е во заповедта, туку во тоа што стана можно исполнувањето на заповедта. Во соединувањето со Христа во Црквата, преку Светите Тајни Крштение и Причест кон Неговото Тело и Крв, како дар ја добиваме Неговата Љубов, се причестуваме кон Неговата љубов, и таа живее и љуби во нас. „Љубовта Божја се излеа во нашите срца преку Светиот Дух, Кој ни беше даден“ (Рим. 5, 5), и од Христа ни е заповедано да пребиваме во Него и во Неговата љубов: „ Бидете во Мене, и Јас ќе бидам во вас. … оти без Мене не можете да правите ништо… Бидете во Мојата љубов“ (Јн. 15, 4-5, 9).

Да се пребива во Христос значи да се биде во Црквата, која е Христов живот, живот кој им е соопштен и дарен на луѓето и, кој затоа живее во и со Христовата љубов, пребива во Неговата љубов. Христовата љубов е почеток, содржина и цел на животот на Црквата. Таа е, во суштина, единствена – затоа што ги обединува сите останати – знак на Црквата: „По тоа ќе ве познааат дека сте Мои ученици, ако имате љубов помеѓу себе“ (Јн. 13, 35). Во љубовта е светоста на Црквата, затоа што таа „се исија во нашите срца од Светиот Дух“. Во љубовта е апостолството на Црквата, затоа што таа секогаш и насекаде е тој единствен апостолски сојуз – „сојуз на љубов која сврзува“. И „дури и да говорам на сите човечки јазици, па и на ангелски… Да имам пророчки дар и да ги знам сите тајни, да ги имам сите знаења за сите работи и секаква вера, така што можам и планини да преместувам, ако љубов немам – тогаш ништо не сум. И ако го раздадам сиот свој имот и своето тело го дадам за да изгори, а љубов немам, тогаш ништо од сето тоа не ми е од полза“ (1 Кор. 13, 1-3). И затоа само љубовта им ги дава дејствителноста и значењето на сите тие знаци на Црквата – светост, единство и апостолство.

Но, Црквата е сојуз на љубов не само во смисла на тоа што во неа сите се љубат едни со други, туку, пред сѐ, во таа смисла што преку таа љубов на сите, едни кон други, таа му го објавува на светот Христос и Неговата љубов, сведочи за Него, го љуби светот и го спасува со Христовата љубов. Таа љуби во Христа – тоа значи дека во Црквата Самиот Христос го љуби светот и во светот „секој од овие најмали браќа“. Во Црквата секој таинствено прима сила да ги љуби сите со „љубовта на Исуса Христа“ (Флп. 1, 8) и да биде носител на таа љубов во светот.

Тој дар на љубов ни се дава во Литургијата, која е тајна на љубовта. Треба да сфатиме дека во Црквата, на Литургијата, одиме по љубовта, по таа нова Богочовечка љубов на Самиот Христос, која ни се дарува, кога сме собрани во Негово име. Одиме во црква за Божествената љубов, пак и пак, „да се излива во нашите срца“, и за, пак и пак, „да се облечеме во љубов“ (Кол. 3, 14) за, секогаш сочинувајќи го Телото Христово, вечно да пребиваме во љубовта на Христа и истата да ја објавуваме на светот. Преку литургиското собрание се исполнува Црквата, се извршува нашето приопштување кон Христос, кон Неговиот живот, кон Неговата љубов и „ние, многуте, сочинуваме едно тело“.

Но, ние слабите и грешни, можеме само да ја посакаме таа љубов, да се приготвиме себеси за нејзино приемање. Во древната Црква, оние кои се скарале требало да се помират и да си простат еден на друг, пред да земат учество во Литургијата. Било неопходно да биде исполнето сето човечко за да може Бог да се зацари во душата. Но, да се запрашаме себеси: дали одиме на Литургија за да ја придобиеме таа Божја љубов, дали одиме така гладни и жедни не за утешение и помош, туку за оган, оган кој ги согорува сите наши слабости, кој ја согорува сета наша ограниченост и ништожност и кој нѐ озарува со нова љубов? Или, се боиме дека таа љубов навистина ќе ја ослаби нашата омраза кон непријателите, дека ќе ги ослаби сите наши „принципиелни“ убедувања, разделби и поделби? Зар не посакуваме, пречесто, единствено мир со оние со кои веќе сме во мир, љубов кон оние кои веќе ги љубиме, самоутврдување и самооправдување? Но, ако е така, тогаш и нема да го примиме оној дар, кој ни дозволува навистина да го обновиме и вечно да го обновуваме нашиот живот, нема да излеземе отаде пределот на себството, и нема да имаме вистинско учество во Црквата.

Да не заборавиме дека возгласот „да се љубиме едни со други“ е начално дејствие на Литургијата на верните, на евхаристиското свештенодејствие. Оти Литургијата е тајна на Новиот Завиет, таа е Царство на љубов и мир. И само ако ја примиме таа љубов, можеме да твориме воспоминание на Христос, да бидеме причесници на плотта и крвта, да го чекаме Божјото Царство и животот во идниот век.

„Стремете се кон љубовта“ – вели апостол Павле (1 Кор. 14, 1). И каде да ја достигнеме ако не во онаа Света Тајна во која Самиот Господ нѐ соединува во Својата љубов.

Отец Александар Шмеман
Извор: Православен Пат, бр. 30

Оставете коментар

Започнете дискусија!

Извести ме
1000
wpDiscuz