Слушање на Бога и послушание (2)

Колку е важно да се слуша

Со каква дефиниција, со какви зборови би било можно најдобро да се определи духовништвото, онака како што го разбирам јас? Поинаку кажано, каков внатрешен дух лежи во основа на духовништвото и му дозволува да биде вистинска тајна на Црквата? Во потрага по таа определба, а притоа знаејќи дека може да биде предложено и поинакво, можеби поправилно определување, јас го дефинирав како сослушување. Во тој збор, во сузбиена форма се присутни сите духовни деланија на отецот и неговите духовни деца во нивниот заемен однос. Да се слуша, тоа се клучните зборови, сослушувањето е добродетел која лежи во основа на духовништвото и која му овозможува да биде она што тоа е, и принесува неопходни плодови.

Да се слуша Бог

Духовниот отец треба, пред сѐ, во своето срце, да го слуша она што во време на молитва му го говори Бог, за да биде во состојба на својот ученик да му каже спасително слово. Тој го слуша Бога, за да говори не од своите познавања, приберени од книги, дури и не опирајќи се на својот опит, туку врз основа на тоа што Бог му дава да го каже. Апостол Павле вели: „Веруваме, па затоа и зборуваме“ (2 Кор. 4, 13). И уште, бидејќи со срцето се верува за оправдание, а со устата се исповеда за спасение (Рим. 10, 10). Постои директна врска помеѓу вдахновението, стекнато во срцето и спасителните слова, произнесени од усните и упатени кон другите.

Еве што вели за тоа во една од своите духовни беседи вели отец Софрониј: „Не говорете само од својот ум, туку имајте во предвид дека вашето срце секогаш треба да биде страдално, тажно, во доволна степен за да го привлече умот кон срцето. Во оној кој има таква молитва, тој живее без мисли. И тогаш од тоа отсуство на идеи, од таа пустота излегува слово, изнедрено преку благодат“. Во својата кнга „За молитвата“ отец Софрониј додава: „И во самиот момент на беседење со човека, јас се обидував да го држам “слухот“ на умот на моето срце, за да ја стекнувам Божјата мисла, а често дури и словата кои се неопходни да ги кажам“.

Имено така, преку слово, родено од благодат, духовниот отец може правилно да раководи со своите чеда. Токму тоа слово е она кое го бара ученикот. Тој приоѓа кон својот духовен отец и му вели: „Оче кажи ми спасително слово“, израз кој често се сретнува во исказите на египетските пустински отци од IV и V век. Таа жива духовна жед е сосема иста во текот на сите векови и сѐ до наши дни.

Еве како отец Софрониј го опишува својот однос кон старец Силуан Атонски: „Се сеќавам на годините во кои одев при Силуан, за да го слушам неговото слово. Тоа поучно слово ми беше од корист повеќе отколку сѐ останато. Благодарејќи на неговата поддршка можев да ги издржам искушенијата кои ме навасаа и кои ги надминуваа моите сили. Но што беше Силуан за мене? Тој беше оној за кога пророкот Исаија говори: од оној кој е сиромав, непотребен, несреќен, ќе излезе нешто драгоцено, и ќе биде како устата на Бога. За мене уста Божја беше Силуан“.

Духовник и неговото чедо
Духовник и неговото духовно чедо

Сѐ досега ја потцртував неопходноста духовниот отец да Го слуша Бога во своето срце. Но тој, само по себе се подразбира, треба да го слуша и својот ученик, – да го слуша не само она што тој го говори, туку и да влезе во однос на сопричесност со него, сочуство во древната смисла на тој збор. Апостол Павле тоа го изразува на следниов начин: Радувајте се со оние кои се радуваат и плачете со оние кои плачат (Рим. 12, 15). Отец Амфилохиј (+1970), игумен на манастирот „Св. Јован Богослов“ на островот Патмос, говореше дека „духовниот отец страда, љуби, плаче и се моли повеќе за оние кои приоѓаат кон него, отколку што тоа го чинат и тие самите“. Само при тие услови тој може навистина да им служи на луѓето. Објаснувајќи ги тие зборови, отец Софрониј дoполнува: „Односот на духовниот отец не може да биде ваков: на 14-ти и 15-ти јас ги примам само оние кои се радуваат, а на 16-ти и 17-ти само оние кои страдаат. Не, во секоја минута тој носи во себе и радост и страдање.“

Христовото послушание

Како што духовниот отец треба да го слуша Бога, со цел да му каже духовно слово на својот ученик, така ученикот треба да го слуша својот духовен отец. Тука да се слуша значи да се има послушание. Во најголемиот број словенски јазици зборот „послушание“ етимолошки води кон глаголот „да се слуша“. Христос ни даде пример на совршено послушание: Он беше целосно послушен. Апостол Павле за Него говори: „Сам се смири, откако стана послушен дури до самата смрт, и тоа смрт на крст“ (Флп. 2, 8). Апостол Јован во своето Евангелие ни го предава словото на Христа, потцртувајќи го Неговото послушание кон Отецот: „оти слегов од небото не да ја извршувам Мојата волја, туку волјата на Отецот, Кој Ме прати“ (Јн. 6, 38). Апостолот потенцира и дека Христос, Кој е Слово на Отецот, не говорел Самиот од Себе, туку од Отецот Кој Го испрати, Го говорел она што Отецот Му велел Нему да го каже и да го возвести (види Јн. 12, 49). Сите ја знаат Неговата молитва во Гетсиманската градина: „Оче Мој, ако е можно, нека Ме одмине оваа чаша; но не како Јас што сакам, туку како Ти“ (Мт. 26, 39).

Доколку Христос бил послушен на Отецот, тогаш треба да го подржуваме и ние. Доколку ученикот го слуша својот духовен отец, доколку ги следи неговите совети, тогаш и тајната на Црквата, која е духовно татковство, може да ја исполни својата вистинска назнака и да принесе плодови. Во спротивен случај тајната останува бесплодна. Тогаш се случува тоа за кое се говори во еден од патерниците на отците – пустиножители: браќата земајќи со себе луѓе од светот, пристапиле при ава Феликс и барале поука од него. Меѓутоа, старецот молчел. Потоа, откако долго го молеле, рекол: „Сакате дa чуете поука?“ Тие одговориле: „Да отче!“. Тогаш старецот рекол: „Отсега натаму веќе нема зборови“. Кога браќата ги прашувале старците и го исполнувале тоа што тие го говореле, Бог им внушил што да говорат. Но, сега прашуваат, а не го чинат она што го велат старците. Бог во старците избра благодат на слово, а тие веќе не наоѓаат, што да кажат затоа што нема луѓе кои би ги исполнувале зборовите“. И браќата слушајќи ги тие зборови, се расплакале и кажале: „Моли се за нас, отче“.

Ќе завршам со реченица која ја позајмив од Антоан де Сент Екзипери, кој еднаш кажа дека добро се гледа единствено со срцето. Всушност, се слуша единствено со срцето!

Архимандрит Симеон Брјушвајлер
Извор: „Православен Пат“ бр. 28, СПЕ

Оставете коментар

Започнете дискусија!

Извести ме
1000
wpDiscuz