Литургија на св. апостол Јаков, брат Господов

Оваа Божествена Литургија, сочувана под името на св. апостол Јаков, е несомнено древна Литургија на Ерусалимската Црква, „Мајката на сите Цркви Божји“. Од Ерусалим се проширила на Исток, особено во Антиохија, каде што е преведена на сириски јазик. Во неа е сочувана едноставната апостолска богослужбена основа и структура. Во Ерусалимската, и другите грчки цркви, се […]

Како се прави просфора

Просфората е кружен квасен леб кој се приготвува од брашно. Свештеникот од неа го вади Агнецот и честичките за време на Проскомидијата, пред почетокот на Литургијата. Значи, со дел од просфората се причестуваме за време на Литургијата (секако, откако ќе се испроси слегувањето на Светиот Дух и претворањето на лебот и виното во Тело и […]

Катавасија: Христос се раѓа, славете Го!

Секоја песна од каноните на празничната утрена се завршува со катавасија. Тоа се ирмоси кои се употребуваат на богородичните празници, иако некои од нив во деновите на големи богородични празници се прилагодуваат на празничниот настан и се менуваат. Постојат различни катавасии кои се употребуваат зависно од годишниот литургиски циклус, а најчесто се пее катавасијата „Отверзу […]

Што значи возгласот „Повелите“ што некогаш се кажува на Литургија?

Грчкиот збор „келевсон“ во богослужбените текстови преведено е на словенски јазик како „повелите“. Зборот се употребува на архиерејска Литургија при ракополање на презвитер или ѓакон, но и на Литургија на Претходноосветените Дарови пред зборовите „Светлината Христова ги просветува сите“. Според професорот-литургичар Михаил Скабаланович, со овој возглас церемонијал-мајсторите ги повикувале чиновниците на царски приеми да влезат […]

Што означуваат запалените свеќи на входот?

Двајцата свеќоносци се дел од сите три входа (на Вечерна, на мал и на голем – на Литургија), кои, пак, го означуваат доаѓањето на Спасителот. На Вечерната, свештеникот го изобразува Исуса Христа. Входот го символизира Неговото воплотување, а царските двери – Пресвета Дева, за што пророчки предвестил Господ преку пророк: „оваа врата ќе биде затворена, […]

Апостолски чтенија на Вечерната за Петровден

Вход. Прокимен на денот. И чтенија: Благословен е Бог и Отецот на нашиот Господ Исус Христос, Кој по својата голема милост нè прероди преку воскресението на Исуса Христа од мртвите за жива надеж, за наследство што не пропаѓа, чисто, кое не свенува, запазено на небесата за вас, кои Божјата сила преку верата ве запазила за […]

Паримии на славата на Вознесението Господово

Ис. 2,2-3 И ете, во последните дни гората на домот Господов ќе биде поставена на врвот од планините и ќе се возвиси над ридовите, ќе појдат кон неа сите народи. Ќе тргнат многу народи и ќе речат: „Дојдете, да се искачиме на гората Господова, во домот на Бога Јаковов; Он ќе нè научи на Своите […]

Вие, кои сте за Просветување, пристапете…

Од средата на Крстопоклоната седмица, до Претходноосветената литургија на Велика Среда, по ектенијата за огласените се кажува ектенија и молитва за оние кои се подготвуваат да се просветат, односно да се покрстат. Во ектенијата за просветените, во која првата прозба гласи „Вие, кои сте за Просветување, пристапете; помолете се вие кои сте за Просветување…“, ѓаконот […]

За додавањето на призивот „Пресвета Богородице спаси нè“ во ектениите

За додавањето на „Пресвета Богородице спаси нè“ во ектениите кои ги говори ѓаконот, или во неговото отсуство свештеникот, кога името на Пресвета Богородица се спомнува заедно со украсните придавки што го пратат [„…Пресветата, Пречиста, Преблагословена, Славна Владичица наша Богородица и Секогаш-дева Марија…“] Овој додаток не го среќаваме во ниту еден ракопис или печатено издание. Тоа […]

Преждеосвештена Литургија: Господи воззвах к Тебе

Додека народот ја стихослови 18-та катизма, свештеникот твори метании пред светиот Престол, го зема претходноосветениот Агнец од дарохранилницата, и внимателно го положува на дискосот, кој е поставен на самиот Престол, врз разоткриениот антиминс. По завршените антифони, ѓаконот ја кажува малата ектенија, по што народот започнува да пее „Господи, повикав кон Тебе…“. Свештеникот зема кадилница и […]

Сега Силите Небесни со нас невидливо служат…

Литургијата на Претходноосветени дарови на светиот отец наш Григориј Велики, папа Римски, е централното богослужение преку кое ние, верните, се движиме низ Великиот Пост. Истото во голема мера се разликува од литургиите на коишто сме навикнати. Во следниов период ќе објасниме неколку особености на оваа литургија. — Наместо херувимската песна, на оваа литургија верниот народ […]

Значењето на Литургијата (2)

Како централно светотаинско чинодејание на сета Црква, Божествената Литургија е секогаш воскресна по дух. Секогаш е пројавување на Воскреснатиот Христос на Неговиот Народ. Секогаш е излевање на живототворниот Дух. Секогаш е заедничарење со Бога Отецот. Тому затоа, Божествената Литургија никогаш не е тажна ни покајна. Таа никогаш не е израз на темнината или смртта од […]

Значењето на Литургијата (1)

Зборот литургија значи заедничко дело или соборно чинодејствие. Божествената Литургија е заедничко дело на Православната Црква. Таа е јавно чинодејствие на Црквата, формално собрана заедно како избран Народ Божји. Зборот црква означува собирање или собрание на народот, особено избран и издвоен да изврши одредена задача. Божествената Литургија е соборно чинодејствие на Православните Христијани, кои јавно […]

Дали Литургијата е само еден културен настан?

Нашата Литургија мора да биде автентичен чин на собирање и дело на Народот Божји, а не формалност. Се плашам дека, доколку не сториме нешто по ова прашање, ќе го изгубиме и последниот бедем за соочување не само со глобализмот, туку и со било кој друг предизвик. Лично верувам дека соочувањето со глобализмот е возможно на […]

Човекот – литургиско битие

Обично, човекот го обележуваме како словесно (логосно, логичко) и слободно битие. Овие белези се точни, но тие непотполно го отсликуваат човекот. Од литургиското искуство чувствуваме дека човекот пред сè е литургиско битие. Створен е за да литургисува, да се принесува самиот себе и сиот свет на Бога со благодарење, славословење и служење. Створен е за […]